Bloemenpracht in de polders van Reeuwijk.

[royalslider id="44"]

 

BLOEMENPRACHT IN DE POLDERS VAN REEUWIJK. (deel 1)

 

Om maar vast een voorschot te nemen op de komende zomer( 2014) en de sombere gedachten van de winter weg te jagen, gaan we in deze aflevering genieten van de bloemenpracht die je in de polder kunt tegen komen.

Omdat ik tot nog toe niet veel afleveringen gemaakt hebt over bloeiende polderplanten is er nu een speciale aflevering gemaakt voor plantenliefhebbers. (op verzoek van enkele lezers van Natuur-Natuurlijk  )

U ziet bij deze aflevering dat er 2 of 3 foto’s van dezelfde plant zijn, dat heb ik gedaan voor een totaal plaatje van de plant en biotoop. In de loop van de tijd komen er 3 afleveringen van Bloemenpracht in de polders van Reeuwijk.

 

Plant/bloem bespreking.

Ik waag een poging om bij elke plant/bloem wat te vertellen omdat ik geen plantenspecialist ben wordt het niet erg uitgebreid beschreven, mijn kennis is gebaseerd op polder ervaring /overdracht en boekenwijsheid….


Klik 1 x op de foto voor een nog mooier foto…..

Persicaria amphibia.(Duizend knoopfamilie)

Deze plant wordt in het Nederlands Veenwortel genoemd. Gelukkig zie je de veenwortel langzaam weer terugkomen in de boerensloten waarvan het water een wat betere kwaliteit heeft, hoewel het  nog wel zoeken is om hem te vinden.

Heel lang heb ik de veenwortel  gemist, als er 1 plant in het gebied thuishoort is het deze wel. Het is een echte moerasplant met een terechte naam. Het bijzondere van deze plant  is dat hij zowel in het water als op het land groeit.

Hij heeft een stevig wortelgestel die goed verankert is in de grond, als je aan de plant trekt breekt hij al gauw af.

Steekt net boven het water uit.

Rose bloei-aren heeft de veenwortel, deze aren bloeien vrij lang van juni -oktober. Zoals U kunt zien komt hij van onder naar boven geheel in bloei. Deze bloem geeft net wat extra jus aan de plant, verder is blad niet echt spectaculair.

Wel is opmerkelijk dat de veenwortel op het land niet of nauwelijks tot bloei komt.

De veenwortel kan ongeveer 1,5 meter lang worden.

Eriophorum angustifolium.

De Nederlandse naam is Veenpluis. Deze plant zult U niet vaak tegen komen in het Reeuwijkse, hij is nagenoeg verdwenen. Vroeger toen de landerijen nog zeer matig bemest werden kwam hij veelvuldig voor. Zelf ken ik maar 2 plaatsen in Reeuwijk waar hij zeer kleinschalig voorkomt.

De biotoop van de veenpluis is:
Zonnige plaatsen op natte, voedselarme tot zeer voedselarme gronden.

U begrijpt natuurlijk dat deze omstandigheden er alleen nog zijn in natuurgebieden, door de zware bemesting is de veenpluis zoals gezegd geheel verdwenen in het Reeuwijkse. Erg jammer, hij heeft tenslotte ook nog eens ‘n vrolijke uitstraling.

 

Pluis.

Ook de veenpluis is een echte moerasplant en waar kun je ze vinden in Reeuwijk, de groeiplaatsen zijn: natte plaatsen, moerassen (o.a. veenmosrietland,  turfgaten en op levend hoogveen, waterkanten en langs greppels.

In april en mei  bloeit het veenpluis, de bloem is dan lichtgeel en daarna komen de  prachtige witte haren pas te voorschijn, als toekomstig zaad.

Onderstaande is uit een boek.

Tweeslachtig (een bloem met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen). De 3 tot 8 aren hebben gladde stelen. Van de aren is er 1 die vrijwel zittend is en rechtop staat, terwijl de andere aren buigen. De langste aarstelen worden tot 8 cm lang. Ze zijn glad en kaal.

Het onderste schutblad steekt boven de bloeiwijze uit en kan meer dan 20 cm lang worden. De aren zijn 1 tot 2 cm lang en kunnen tot 50 bloemen bevatten. De helmknoppen zijn 3 tot 5 mm lang. De kafjes hebben maar 1 nerf.Een eenzadige dopvrucht of nootje. De witte haren worden 3 tot 5 cm lang. De zaden zijn zeer kortlevend (< 1 jaar). Eenzaadlobbig (kiemend met één kiemblaadje).

 

 

Als witte vlaggetjes in het landschap. (foto heb ik gemaakt op Schiermonnikoog)

Veenpluis heeft lange wortelstokken van  20 cm tot wel 1 meter.

Jammer dat deze plant in Reeuwijk nog maar weinig te zien is, vandaar maar een foto van Schiermonnikoog om te laten zien hoe mooi het is….( tevens kunt U de biotoop zien) Hopelijk komt het veenpluis weer terug  in Oukoop.(Reeuwijk).

SBB gaat het gebied (Oukoop)  geheel omvormen tot een prachtig natuurgebied in samenwerking met een Natuurboer (Fam de Goeij ) die geheel gericht is op het instant houden en verbeteren van de natuurwaarde. Het veenpluis zou een prachtige bijdrage kunnen geven aan dit veenweide gebied.

Om de veenpluis in Oukoop te kunnen zien moet U wel even geduld hebben , dit zijn langzame processen.

 

Achillea ptarmica.

Deze plant noemt men in het Nederlands: Wilde Bertram.

De naam Wilde Bertram  roept bij mij iets spannend op ,dus nog even in de boeken gezocht maar er blijkt toch niets te zijn, jammer…

Deze plant vindt je niet vaak in de polders en als je ze vindt staan ze op wat ruige hoeken waar weinig of niet bemest wordt. Ze houden van matig tot zeer matige bemeste vochtige hooilanden. Je kunt de plant ook vinden op natte gronden aan waterkanten, in nat grasland en op moerasachtige grond.

Deze plant kan ongeveer  1 meter hoog worden en de bloeiwijze is uitbundig te noemen , de bloemen blijven wel 3 maanden mooi. De witte bloemen hebben een lichtgeel hartje.

Wilde Bertram bloeit van juli tot september, de vrucht, na het bloeien is het een nootje daarin zit 1 gram zaad dat zijn ongeveer 3000 zaden,dus zou je zeggen dat er veel Wilde Bertram te vinden zou zijn, maar zoals ik al schreef hij houdt hij van arme grond en niet van bemeste grond en veel arme grond is er niet vinden in Reeuwijk e.o .De voortplanting gaat hoofdzakelijk via wortelstokken,daardoor heb je vaak flinke bossen op een kluitje staan.

 

Uitbundig bloemenpracht.

Door de ondergrondse uitlopers staan de plantjes dicht bij elkaar en vormen dan een prachtige bloemenscherm zoals u kunt zien op boven staande foto.

Pijn en spijsvertering.

Uit een boek.

De Wilde Bertram heeft  bitterstoffen in de plant zitten en deze kunnen helpen tegen kiespijn.

De bloemen kunnen zowel vers als gedroogd in gerechten verwerkt worden en hebben een peperachtige smaak.

De bitterstoffen werden vroeger gebruikt voor de bevordering en regulering van de spijsvertering. Ook nu is de plant weer in zwang bij de koks die middeleeuwse gerechten maken.

 

 

Utricularia vulgaris

 

De Nederlands naam is: Groot blaasjeskruid of gewoon blaasjeskruid.

In het Reeuwijkse is het blaasjeskruis steeds meer te zien, zeker in de sloten naast de Reeuwijkse plassen. Jarenlang was het met mondjesmaat of helemaal niet waar te nemen.

We hebben wel te maken met een bijzondere plant, hij is bijna buiten de bloeiperiode niet echt opvallend en is ‘n ondergedoken plant. Hij zweeft maar een beetje in het water, wat ook heel bijzonder is, is dat hij ‘n vleesetend plant is………het speelt zich af onder water ……straks hier meer over.

De plant komt voor in tamelijk voedselrijk water, met name in laagveen- en rivierkleigebieden.  Veel voedsel in de Reeuwijkse plassen wordt aangevoerd vanuit de IJssel.

 

In volle bloei.

Zoals gezegd je ziet pas het blaasjeskruid echt als de bloemen boven de waterlijn verschijnen, het zijn kleine gele bloemen en lijken een beetje op een leeuwenbekje. (ook een plant)

Uit een boek.

De stengels van de plant kunnen 30-200 cm lang worden. De plant is ondergedoken. Het lichtgroene, veerdelige blad is 1-8 cm lang en heeft draadvormige slippen, die gaafrandig zijn en een spitse top hebben. Aan de bladslippen zitten naar opzij gerichte tandjes met stekelharen. Aan de bladeren zitten blaasvormige aanhangsels, de vangblaasjes. De plant vormt overwinteringsknoppen, turions.

Groot blaasjeskruid bloeit van juni tot in september met dooier gele, boven het water uitstekende, 1,2-2 cm grote bloemen. Het gehemelte van de bloem heeft oranje strepen. De bloeiwijze is een tros met vier tot vijftien bloemen. De bloemen worden vooral door zweefvliegen bestoven.

 

Vangblaasjes.

De naam blaasjeskruid kende ik wel maar ik begreep niet echt waarom deze plant zo genoemd werd. Je kon maar slecht zien waar de blaasjes zaten. Dus heb ik ze maar in ‘n half bolvormige bloemenvaas gestopt en toen werden de blaasjes goed zichtbaar.Zie foto.

 

Uitleg werking voedselbron blaasjeskruid.

Met de vangblaasjes worden kleine kreeftachtigen en waterinsecten gevangen. In de vangblaasjes is vacuüm en als iets de haartjes op het blaasje aanraakt springt deze open en zuigt het omringende water met daarin het insect naar binnen. Vertering van de prooi duurt afhankelijk van de grootte twaalf minuten tot twee uur. Na de vertering transporteren speciale cellen het voedselrijke water de stengel in, waarbij tegelijkertijd het vacuüm in het blaasje wordt hersteld.

 

 

Zo ziet U maar, zo heeft iedere plant zijn eigen methode om te overleven. Deze is wel  heel indrukwekkend.

Steeds weer als ik een nieuwe aflevering maak heb ik het gevoel dat ik steeds dommer wordt ……het gevoel komt steeds sterker terug dat ik eigenlijk maar weinig weet.Dit is een compliment aan de natuur, maar gelijkertijd wordt het steeds mooier om er in verder te gaan.

 

 

Caltha palustris subsp. palustris.

De Nederlandse naam is:Gewone dotterbloem.

Wie kent hem niet, deze vroege bloeier, hij is nagenoeg altijd te vinden in het vroege voorjaar langs de waterkanten. Het is een prachtige plant die altijd weer de aandacht trekt van vele mensen tijdens het wandelen en fietsen.

De grote groep dotterbloemen die U op de foto ziet is wel een uitzondering. Deze hoek is speciaal aangelegd. Zoveel planten bij elkaar moet je tegenwoordig zoeken. De grote dotterbloem was 25  jaar geleden goed aanwezig in de polders, nu moet je ze zoeken, erg jammer dat deze kleurrijk gele bloemrijke plant bijna verdwenen is. Het komt wel steeds meer voor dat particulieren, maar ook gemeente en overheden ze  gaan aanplanten.

De favoriete standplaats is langs randen van sloten, beken, in vochtige weilanden, brongebieden en andere zompige plaatsen. Op deze plaatsen komt de plant zowel in de volle zon als in de halfschaduw voor. De plant behoudt zijn bladeren. De bladeren zijn rond tot bijna niervormig. De plant wordt 45-60 cm hoog.

Vee vermijdt de licht giftige plant. Hooi met een geringe hoeveelheid dotterbloemen kan voor vee geen kwaad, maar grote hoeveelheden leiden tot spijsverteringsstoringen.

Brak water.

De dotterbloem komt niet voor waar brak water is, en dat is ook wel te zien in de polders Middelburg en Tempel. Daar zul je hem niet aantreffen, het water daar is erg zout.

 

Deze dotterbloem staat hier al vele jaren.

De bloeiperiode loopt van maart tot april en soms nog van augustus tot september. Ik heb de dotterbloem nog eind november 2013 in bloei gezien wat wel zeer uitzonderlijk was, de temperatuur is dan ook uitzonderlijk lang hoog geweest.

De ongeveer 4 cm grote bloemen  tellen vijf tot acht gele kelkbladen. Licht glanzende bladen. De onderste bladeren zijn lang gesteeld. De bloemstengels zijn hol en glad. Rijpe zaden blijven drijven, waardoor de plant zich gemakkelijk langs de oevers van sloten verspreidt.

De plant heeft een voortdurend vochtige bodem nodig voor de ontwikkeling van de knollen. Varieert de vochtigheidsgraad, dan blijven de knollen klein.

 

De gele bloemkleur steek mooi af in groene polders.

De bloemen worden bezocht door zowel vliegen, kevers als bijen. Wanneer de insecten over de meeldraden kruipen, overdekt het stuifmeel hen, waarna zij weer bloemen kunnen bevruchten.

De dotterbloem die op de grens van de slootkant en het water leeft en elk voorjaar er weer staat vinden we gewoon, maar het is toch een wonder dat deze het overleeft. De plant bestaat nagenoeg uit 98 % water en waarom bevriest zo’n plant bij -20 C dan niet? De opbouw van de cel structuur van de dotterbloem is natuurlijk geniaal om dit te kunnen overleven.

 

Potentilla paulustris.

De Nederlandse naam is: Wateraardbei, die geen aardbei is………

De Wateraardbei die een rode lijst soort is zie je zeldzaam in het Reeuwijkse. De laatste tijd zie ik hier en daar de plant weer heel mondjesmaat terug keren.

Zelf ken ik maar een plek of 5 waar de plant aanwezig is. Op bovenstaande foto is wel een hele grote bos te zien. Eindelijk weer een plek waar hij is terug gekeerd en waar hij het zeldzaam goed doet ,maar wat denk je…. met het schonen van de sloot zijn alle planten er weer uitgetrokken, heel erg jammer.

De bloei van de plant is niet echt spectaculair te noemen, je moet goed kijken waar de bloemen  zich bevinden, zie foto.

 

 

Wateraardbei in bloei.

De plant kan  ongeveer 1 m hoog worden, maar in de praktijk komt het niet zo ver, je ziet hem meestal meer kruipen , en hij groeit vaak vanaf de oever naar het water toe.

De plant houd van schoon voedselarm kwelwater, en dat is in de polder nauwelijks meer te vinden. En arme gronden zijn er niet zo veel meer te vinden,je moet ze  dan toch meer in reservaten  gaan zoeken.

De purperrode aardbeibloem.

Uit een boek.

De Wateraardbei bloeit in Nederland in juni en juli met donkerrode bloemen in losse, enkelvoudig gevorkte bijschermen. De kroonbladen zijn ongeveer evenlang als de zwartachtige roodbruine kelkbladen. De kelk is bij rijpheid verdikt. Een schijfvormige honingklier, die zich bevindt tussen de meeldraden en de bloembodem, scheidt tijdens de bloei nectar uit. Hierdoor worden vliegen, honingbijen en hommels gelokt, die zo voor de bestuiving zorgen.De talrijke dopvruchtjes zijn glad en glanzend.

 

Handig.

De wortelstok bevat zeer veel looistoffen en een rode kleurstof. Vroeger werd de wortelstok bij diarree en voor het looien en roodkleuren van stoffen gebruik.

 

Lychnis flos-cuculi.

De Nederlandse naam is :Echte Koekoeksbloem. Fietsend in het voorjaar door de polder zult U het niet ontgaan zijn: de prachtig roze kleuren van de de echte koekoeksbloem.

Deze planten blijven wel 3-4 maanden bloeien de bloeiperiode is van mei t/m augustus.

Er zijn twee keuren, de bekende roze en een witte variant,maar deze laatste komt veel minder voor.

Er zijn ook nog div ander soorten koekoeksbloemen, maar die komen een andere keer aan bod.

 

Echte Koekoeksbloem met  lissen,een prachtig oeverbegroeiing.

De Koekoeksbloem kom je steeds meer tegen in de polder, deze plant doet het wat beter in matig bemeste gronden. Door een subsidie regeling voeren veel boeren in het Reeuwijkse gebied agrarisch natuurbeheer (slootkantenbeheer) uit.

Slootkantenbeheer houdt in dat er 2 meter (soms 3 meter) uit de slootkant niet meer bemest wordt en  dat de boer het gewas langer laat staan, dus langzaam verdwijnt de mest uit het land en wordt de grond schraler wat voor veel planten de terug keer mogelijk maakt. Zo profiteert de koekoeksbloem hier ook van. Hopelijk blijft de subsidie bestaan, anders zijn we weer terug bij af .

 

Koekoeksbloem dichtbij.

De plant kan ongeveer 70 – 90cm hoog worden.

Uit een boek.

Bloemen: Tweeslachtig (een bloem met zowel mannelijke als vrouwelijke geslachtsorganen). Een losse, gaffelvormig vertakte bloeiwijze. De bloemen zijn rozerood, zelden wit en 3 tot 4 cm groot. De 5 kroonbladen zijn in 4 smalle slippen verdeeld. De vaak roodachtige kelk heeft 10 nerven.
Vruchten: Een doosvrucht. Deze is niet gesteeld en bevat 1 hok zonder tussenschotten. De zaden zijn langlevend (> 5 jaar). Tweezaadlobbig (kiemend met twee kiemblaadjes).

Het is een rode lijst soort, maar wordt niet meer bedreigd,.

Wetenswaardigheden
In de Middeleeuwen werd Koekoeksbloem gebruikt voor het vlechten van kransen en bloemenkronen. De plant bevat saponine, een zeepachtige, giftige stof.

 

Fritillaria meleagris.

De Nederlandse naam is: Kievitsbloem.

DE LAATSTE WILDE KIEVITSBLOEMEN.

Veel zijn er niet meer in Nederland, maar gelukkig worden de plaatsen waar ze nog wel zijn gekoesterd!

In de jaren vijftig kleurde de meeste weide rond en in Reeuwijk in het voorjaar nog rood, maar dat is door de zware bemesting geheel verdwenen.

Onlangs is de Sijghkade tussen Gouda en Stolwijk aangekocht door Zuid-Holland Landschap waar de laatste wilde kievietsbloemen in de Krimpenerwaard staan. Dat geeft wel aan hoe belangrijk men het vindt om deze bloemen te behouden.

Al heel wat jaren (15) kom ik op een kade in Reeuwijk waar ook de Kievietsbloemen bloeien. Ze staan er waarschijnlijk al heel lang. Hoelang, ik heb er geen idee van, maar dat ze er nog staan is al heel bijzonder. Misschien wel 100-150 jaar!! De kade is al ruim 700 jaar oud.

 

Lievelingsbloem.

Ik kon het toch niet laten om deze plant in deze aflevering te plaatsen.

Ik heb al eerder over de kievitsbloem een aflevering gemaakt, maar die is een stuk uitgebreider. (klik op planten)

Dansende klokken in het gras.

Elk jaar is het weer een verrassing wat er opkomt op de locatie midden in de polder. Verleden jaar (2013) hadden we 435 planten en 80 bloemen.Veel minder bloemen dan het jaar daarvoor, 2 stormen hadden flink huis gehouden, bloemen en knoppen waren er afgewaaid.

Met mijn collega hopen we deze locatie nog lang te onderhouden. Agrarische vereniging Weide en Waterpracht heeft ook dit jaar, 2014,  weer subsidie gegeven voor werkzaamheden, met  hartelijk dank daarvoor.

Bollen.

De kievitsbloem is een bolgewas, op de foto kunt U ze zien in verschillende stadia. De bol kan wel 40 jaar oud worden.

Ik heb een interessant YouTube filmpje geplaatst over kievitsbloem, echt even kijken!

 

Schitterende kievitsbloem met douw druppels.

 

Al wat leeft en groeit ons altijd weer boeit. (Fop I.Brouwer)


Groet Cees

 

 

1 Comment