RIET, (Phragmites australis)

 

 

      LAAGVEENMOERAS.                                                               RIET.                                    

[royalslider id="40"]

 

Nee, nu niet gelijk Natuur-Natuurlijk weg klikken. Riet is echt een bijzondere interessante plant.

 

 

 

Klik 1x op de foto voor een nog beter beeld.

 

Het jonge riet komt als speerpunten uit de grond.

Het komt nogal gewoontjes over, het is te vinden aan bijna elke sloot-en vijverrand, Riet. Nader beschouwd is het een van de belangrijkste plantensoorten in moerasgebieden. Je kunt bijna zeggen, zonder riet wordt het nooit wat.

Riet biedt voedsel en dekking. Voor zeldzame vogels als purperreiger, woudaapje en roerdomp is het onmisbaar. Wat te denken aan snor,bruine kiekendief,baardmannetjes, kleine en grote karekiet broeden er en vinden er voedsel.

Er zijn zoveel meer soorten gebonden aan de rietvelden die minder zicht-,aai- en hoorbaar zijn. Wel eens gehoord van de rietstengelboorder!

Die heb ik zelf  overigens ook nooit gezien.

 

Bovenaanzicht.

Het is elk voorjaar weer een prachtig gezicht dat het riet als speerpunten uit de grond komt.

Riet is een plant die tot de grassenfamilie (Poaceae) behoort.Er zijn wel duizenden soorten gras in de wereld en u begrijpt dat ik er maar 1 behandeld, onze eigen vertrouwde Nederlandse riet die we allemaal kennen.

 

  Het jonge riet, een fase verder.

Deze plant is prominent aanwezig aan de waterkanten,je kunt hem overal waarnemen,maar hij is zo gewoon dat hij vaak niet meer opvalt.

 

 Oude rietstengels.

Een prachtig gezicht deze verharde rietstengels, nog mooier als  de wind het heen en weer wuift en de zon er op schijnt.

Riet breidt zich op drie manieren uit: door zaad, door wortelstokken en door uitlopers, dat wil zeggen horizontale stengels waarbij op de knopen een nieuwe plant ontstaat.

 

Wuivend oud riet met pluimen.

Oud riet is een groot woord, het riet verkleurt al in het najaar en is in de winter zoals bovenstaande foto.

Rietpluimen vol met zaad, glinsterend in de zon.

 

Riet kan 1-3 m hoog worden en soms nog  hoger… De stengel staat stijf rechtop en het 1-3 cm brede blad met spits toelopende top is grijsgroen.

 

 Rietpluim dichtbij, vol met zaad.

 

De plant bloeit van juli tot oktober met een 15-40 cm lange, sterk vertakte, purperkleurige of bruinachtige pluim, die rechtop staat of later aan de top kan gaan overhangen. De aartjes zijn tot 1,5 cm lang, bevatten twee tot zes bloempjes en zijn erg harig.

 

 

Afgemaaide stukken rietoevers bij de Reeuwijkse plassen.

Om  sterke oevers te verkrijgen is het handig om riet aan te planten, maar helaas is riet niet altijd bestand tegen de zware golfslag. Je ziet dan dat het riet langzaam verdwijnt. Regelmatig zoals in Reeuwijk, wordt er oeverbescherming voor  het riet geplaatst.

In Reeuwijk wordt nu een grote slag geslagen om in veel plassen oeverbescherming te plaatsen, wat zeker op vele plaatsen gunstig is voor het riet. (EEG subsidie,klusje van vele miljoenen)

 

 Rietpluim in wording.

De jonge rietpluim nu in volle glorie, prachtig gezicht toch…

 

 Windrichting bepaald hoe de bladeren staan.

Als je tijdens of na een flinke wind/storm naar de bladeren kijkt, zie je dat ze allemaal in 1 richting staan. De natuur heeft het goed geregeld, als de bladeren verdeelt over de stengel zouden staan dan zou bij harde wind de stengel kunnen breken. De bladeren draaien  door de wind om de stengel heen in 1 richting, een prachtig systeem.Nu blaast de wind langs de bladeren en de stengel breekt  daardoor niet af.

Draaipunten.

De ligula of het tongetje is een krans van haren bij de overgang van de bladschede naar de bladschijf en komt voor bij de grassenfamilie.

Op dit punt draait het blad om de stengel.


Duivelsbeet.

Op elk rietblad zit 3 of soms wel 4  knikjes,een aparte gezicht en waar ze toe dienen, ik heb geen idee…

Wel is het in ieder geval voor vele mensen blijkbaar een inspiratiebron om er een verhaal aan te knopen .Er zijn talrijke  legendes en verhalen over deze knikjes dat men er zelfs een naam aan heeft gegeven. De duivelsbeet. Hierbij een legende over de de duivelsbeet……….

De duivel hoorde over de hemel, waar het zo mooi en fijn was. Daar wilde hij ook wel naar toe. Maar hij werd geweigerd. “Als ik iets heel moois maak, mag ik er dan wel in?’ vroeg de duivel. “Dat zien we dan wel” was het antwoord. De duivel heeft toen het Riet bedacht, dat nog niet bestond. Het blad waait met alle winden mee. Het koolzuurgas uit de lucht wordt door de wortels omgezet in zuurstof, wat weer aan het water wordt afgegeven. Op deze manier wordt het water gezuiverd. De duivel dacht nu wel een  plaats in de hemel verdient te hebben. Maar er werd anders beslist. De duivel blijft de duivel. Deze werd zó boos, dat hij in elk blad van het riet een duivelsbeet achterliet.

 

Antwoord van knikjes in het blad is:

Komt door dat het blad als het nog opgerold is tegen een knoop van het riet gedrukt is.

 Rietwortels.

Zoals u inmiddels weet, zuiveren rietwortels het wateroppervlakte in samenwerking met verschillende soort bacteriën. Als U  op de foto kijkt kun je het haast niet geloven dat van vuil water schoon water gemaakt word, het is weer een van de wonderen van de natuur…… alleen valt deze niet erg op.

Uitleg over de samenwerking van bacteriën met de rietwortel, dit is voor  de echte rietliefhebber………

Centraal staat de afbraak van de afvalstoffen door waterzuiverende bacteriën. We onderscheiden bacteriën welke afvalstoffen afbreken met behulp van zuurstof (aërobe bacteriën) en zonder zuurstof (anaërobe bacteriën).

De aërobe bacteriën zetten de afvalstoffen als eerste om in eenvoudige scheikundige verbindingen (nutriënten).

Een deel van deze verbindingen worden in een tweede stap door de anaërobe bacteriën omgezet in een reukloos gas, welke een natuurlijk bestanddeel vormt van de lucht.

Op deze manier verdwijnt een flink deel van de afvalstoffen volledig uit het water. Het is dan ook duidelijk dat we enkel een vergaande zuivering krijgen als beide groepen van bacteriën kunnen samenwerken in het waterzuiveringssysteem.

 

Holle  wortelpijp.

De wortelstokken zijn hol en ongeveer om de 30 cm zit er een knoop, daaruit vertakt de wortel naar een nieuwe uitloper. Het holle gedeelte is dan ook leeg, er zit geen water in wat je eigenlijk zou verwachten.

Helofytenfilter

Wanneer verontreinigd water door een rietland  geleid wordt, dan wordt dit gereinigd. Dit noemt men een helofytenfilter. Er zijn zwembaden die in plaats van allerlei mechanische en chemische middelen water zuiveren in een rietveld. Er zijn ook hele kleine dorpsgemeenschappen die op deze manier hun afwaswater, de gootsteen en het water van de w.c. hierop lozen.

 

Toch  mooi wat je allemaal met riet kunt doen, maar we zijn er nog niet………….

 

Overigens,in de Reeuwijkse veengebieden heeft het riet een prominente rol gespeeld.Het veen is grotendeels gevormd door het riet .Het riet was dominant aanwezig en wordt  daardoor rietveen genoemd.De resten van de rietwortels in het veen zijn nog steeds goed waarnemen.

Verlanding door riet.

Een mooi voorbeeld hoe de verlanding werkt.

 

Rietzanger.

In de rietkragen is veel verborgen leven. Veel soorten vogels leven in de rietkragen, je ziet ze nauwelijks maar je hoort ze wel. Luid zingend geven ze te kennen dat ze er wonen.

In het verborgen rietleven wonen vogels die je normaal nauwelijks ziet. De zeldzaamste zijn o.a. de  roerdomp, woudaapje, snor en de grote karekiet.

Verder leven er tientallen rietvogels en ze  vinden hun bestaan in het riet waar veel voedsel en bescherming te vinden is.

Rietzangers en foto’s maken, dat blijft moeilijk. Vaak zitten ze  verscholen tussen de rietstengels en takken van opschietend hout. Deze foto´s zijn van veraf genomen, dus met andere woorden matige foto´s. Wel leuk om te zien.

 

Kleine karekiet in zijn biotoop.

 

 Nest van de kleine karekiet.

Een kleine karekiet nest vinden lukt niet gauw, laat staan om er 1 te fotograferen. Begin oktober werden er wat rietkragen afgemaaid in Reeuwijk. Toen gelijk even mijn kans gepakt om tussen de rietkragen die werden afgemaaid te struinen of er nog kleine karekieten nesten te vinden waren. Ik had al jaren op de zelfde plek een kleine karekiet horen zingen, en ja hoor het nest gevonden, zie foto.

Het nest wordt op ongeveer 80 cm vanaf de waterlijn gebouwd.

Het is prachtig om te zien hoe ze een nest rond 2 rietstengels bouwen. De karekiet pakt altijd 1 nieuwe rietstengel en 1 oude  stengel, vandaar dat er in de maai programma´s   altijd oude stukken riet blijven staan.

 

Rietgors.

 

 

Rietvogels verminderd         (Sovon gegevens 2011)

Rietvogels zijn achteruitgegaan doordat riet verdwijnt. De rietkragen in het water worden smaller door de slechte waterkwaliteit en doordat de natuurlijke fluctuatie van de waterstand (met ‘s winters hoge en ‘s zomers lage peilen) niet meer optreedt. Verder wordt riet verdrongen door struiken en bomen. Deze verstruiking en verbossing in moeras wordt in de hand gewerkt door verdroging en door vermesting van het oppervlaktewater. Ook het jaarlijks maaien van rietvelden is nadelig voor rietvogels.

Rode lijst en beschermingsplan

Roerdomp, grote karekiet, snor en woudaap staan op de Rode Lijst van vogels. Voor moerasvogels is een soortbeschermingsplan opgesteld.

 

 

Rietzanger zingt er op los.

 

Rietgors op een sigaar,ook luid en duidelijk aan het zingen .(Lisdodde)

Rietgors,nu wat dichterbij…

Opgebonden riet.

 

 

 Toepassingen van het riet.

Buiten dat het riet in de natuur een belangrijke functie heeft, heeft het voor de mensen in vroege tijden ook een belangrijke functie gehad als dakbedekking.(eeuwen lang).  Tegenwoordig anno 2013 wordt het nog steeds volop gebruikt als dakbedekking. Maar wel vaak in de duurdere woning segmenten. Molens en boerderijen worden ook nog steeds voorzien van een rieten dakbedekking.

 Rietvelden gemaaid en het riet is opgebonden.

Veel riet wordt er ook uit het buitenland gehaald bijvoorbeeld uit Hongarije, Oostenrijk, Roemenië, Turkije en Polen haalt men riet. Vanuit China wordt sinds 2005 in zeecontainers gesorteerd dakriet geïmporteerd. Van het in Nederland gebruikte riet is 35% uit eigen land afkomstig. Een goed dak gaat gemiddeld 25 jaar mee, maar daken van 40 jaar oud komen ook voor.

 

Rietdakbedekking op een hoog dak.

Een mooi plaatje van rietdekkers die boven op het dak van een boerderij aan het werk zijn.

Het dekken van rieten of strooien daken is veelal een gespecialiseerd zelfstandig beroep. De huidige riet- en strodekkers doen niets anders, maar vroeger waren zij naast rietsnijder en rietbinder ook nog riethandelaar.

Er is ook kunstriet op de markt dat gemaakt is van kunststof. Dit verweert minder doordat het niet uit organisch materiaal bestaat en er geen rottingsproces plaats zal vinden. Hierdoor komt ook mos groei minder voor. Onder invloed van onder andere UV-straling uit het zonlicht zal op lange termijn uiteindelijk ook kunstriet aan verwering onderhevig zijn.

Het uiterlijk van dit kunstriet ziet er minder natuurlijk uit, zelf vind ik het minder mooi.

 

Het dak van deze boerderij wordt opnieuw bedekt met riet.

Het riet dat gebruikt wordt is altijd 1 jarig riet, meerjarig riet is hiervoor niet geschikt.

 

 Riet en muziekinstrumenten!!!!!!!!!

 

 

Klik voor grotere afbeelding

Doedelzak.

Riet wordt ook gebruikt bij diverse soorten blaasinstrumenten zoals:

Voorbeelden van instrumenten met rieten mondstuk:

De plant waarvan het riet gesneden wordt is echter het bamboeachtige Spaanse riet Arundo donax (pijlriet).Arundo donax 3.jpg

 Pijlriet.

Als laatste foto, riet en water onlosmakelijk met elkaar verbonden.

 

 

Er valt natuurlijk nog veel meer te vertellen over het riet maar een mens moet eens een keer stoppen. Maar als U nu riet in Uw omgeving ziet kijk u er misschien anders naar………

 

Groet Cees.

 

 

Ps,

http://www.youtube.com/v/-KgrSP8UDqY .Op dit filmpje kunt U een dakdekker aan het werk zien.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 Comments