DE BOERENZWALUW en zijn broedplaats (Hirundo rustica)

 

DE BOERENZWALUW.

De Latijnse naam van de boeren zwaluw

Hirundo rustica betekent: Zwaluw van het platte land.


Vogelbescherming Nederland  heeft 2011 tot het jaar van de boerenzwaluw uitgeroepen.

alesse mircetteik de combinatie boerderij en de boerenzwaluw wil belichten als onlosmakelijk.

De boerderij die in deze aflevering wordt belicht noem ik de ideale boerderij voor de boerenzwaluw, alle ingrediënten zijn aanwezig. En gelijk een beetje geschiedenis van de boerderij is ook nooit weg!!!

Op de voorgevel van de boerderij prijkt de naam Heilige Theresia (zij was de eerste vrouwelijk kerkleraar). Het was normaal  in die tijd dat de boerderijen van de kerk van zo’n naam voorzien werden.

Deze  boerderij werd  in 1927  gebouwd door de RK kerk uit Reeuwijk dorp. De hele omgeving was namelijk van de kerk. Heel bijzonder is natuurlijk wel dat op deze plek zo’n 763 jaar geleden ook door de kerk de eerste boerderij werd gebouwd.

Deze boerderij is voor 10.000 gulden gebouwd, kom daar tegenwoordig maar eens voor.

Het onderstaande lijstje geeft aan waarom de boerenzwaluw zijn nestgelegenheid en omgeving uitkiest.

1.Modder.                          6.Buiten lopend vee.

2.Toegankelijke  stal.       7.Waterpartij

3.Nesthulp.                       8.Ruige mesthoop.

4.Vee op stal                    9.Bomen en struiken.

5. Kruidenstroken.

Deze 9 punten komen steeds in het verhaal terug.


Voor vandaag aan de dag is dit een kleine boerderij,  er is plaats voor 28 melkkoeien.

Zoals gezegd, na het begin van de Reeuwijkse ontginning in het jaar 1248, zijn aan de kopse kanten van de percelen  de eerste boerderijen  gebouwd. Zo is de welbekende lintbebouwing ontstaan.

Uniek is dat deze lintbebouwing nog steeds in tact is, ondanks onze zeer bouwlustig samenleving. Daar moeten we zuinig op zijn.

Gewoon een weetje. 

Aan het begin van de Reewal in Reeuwijk vanaf Gouda gezien staat rechts een paaltje met koperen plateau.

Daar staat op vermeld dat precies op deze plek in het Reeuwijkse de ontginning  is begonnen.


U ziet nu de achterzijde van de boerderij, deze 3 deuren staan altijd open.(punt 2) De zwaluwen kunnen er dan ook makkelijk in en uit vliegen. In deze betrekkelijk kleine stal zitten wel 33 nesten, wat een zeer hoog aantal te noemen is.

Deze boer vindt het schitterend al die zwaluwen.

Als je bij een van de deuren staat te praten moet je steeds weg duiken om de zwaluw te ontwijken.

Drinkbakje van de koe.

Koeien in de grubstal.(Punt 4 )Deze koeien staan vast aan een soort  glijband aan de nek.  Ze staan/liggen dan ook de hele winter op dezelfde plek. De uitdrukking, ik heb stalpoten komt dus hier vandaan.

De zwaluw profiteert van de koeien het is er heerlijk warm en er zijn veel insecten in de stal. Maar zowel de boer als

de koe profiteert dan weer van de zwaluw. De zwaluw houdt de stal lekker vrij van alle insecten.

Wist u dat 1 paartje zwaluwen per broedseizoen 1 miljoen insecten vangt!!!

Al lijkt hij nog niet echt op een zwaluw,  het is er wel een. Het ouderpaar verzorgt het nest goed, ze bekleden het nest met  zachte veren van allerlei andere vogelsoorten.

In het werkgebied van Agrarische natuurvereniging Weide en Waterpracht hebben Hans Hertogh en ik dit jaar (2011) bij 39 boerderijen de boerenzwaluw geteld. We kwamen uit op 304 nesten.

Zijn er boeren die tips willen hebben voor meer zwaluwen op hun erf , wij horen het graag.

Staartveren maken de man.

De boerenzwaluwvrouw is gek op de lange staart van de man .De man met de langste staart is erg in trek bij de vrouwen. Deze staart staat voor een goede conditie. Mannen met korte staarten zijn nauwelijks in trek.

Wetenschappers hebben ontdekt dat de lange staartveren niet echt effectief zijn ze vallen vaker ten prooi aan roofvogels.

Maar ja, leg dat de vrouwen maar eens uit.

 

Of de wetenschappers zitten ernaast, tenslotte weten de zwaluwenvrouwen toch wel wat het beste voor ze is!!!

Een ruige mesthoop en een hooiberg dat is ideaal voor de zwaluw

daar zitten veel insecten.(punt 7) Ze halen er ook veel strootjes vandaan om daarmee hun nest te versterken.

Tevens halen ze van het erf de modder om daarmee hun nest te maken (punt1) De modder/klei vermengen ze met hun speeksel en metselen zo hun komvormige nest.




 


 

 

 

 

 

Deze kleine stal is voor jongvee.(punt 4) Omdat het wel erg druk is met de vele nesten in de grote stal ,zijn er  3 paartjes zwaluwen uitgeweken naar deze stal. Maar hoeveel  jongen zwaluwen worden er nu eigenlijk vliegensvlug.

Even rekenen. 33 nesten, gemiddeld 4 jongen ( 5  jongen komt ook vaak voor) We houden het op 4x 33 ,dat is al gauw 132 jongen. Ze hebben altijd 2 nesten 2 x 132 =264 jongen. Nu is er ongeveer 1/3 deel  van de zwaluwen dat weer voor de  derde keer gaat broeden. We houden het op 10 nesten x4 jongen=40.

Dus we hebben het  over ruim 300 jongen zwaluwen per jaar.

Oftewel een prachtig resultaat!

Nu even een domper, van deze 300 jongen blijft er hooguit 20% over.

 

Ze schreeuwen om het hardst voor het voedsel.Maar het voedsel wordt eerlijk verdeeld.

.

 

 

                                                                                                                                                                                                                                                         

  We  hebben in Nederland 4 soorten zwaluwen, de boerenzwaluw, huiszwaluw, gierzwaluw en de oeverzwaluw. Alleen met de laatste  gaat het goed.

Er is de laatste  jaren veel gedaan aan huisvesting  voor de oeverzwaluw ,anders zou hij waarschijnlijk al verdwenen zijn. De rest staat erg onder druk door alle veranderingen in de biotopen en onderkomen en de heen en weer vlucht vanuit Afrika.

Laatste nieuws over de oeverzwaluwwand november 2011.
De bedoeling is dat er in 2011/2012 in Reeuwijk dorp een oeverzwaluwwand gebouwd gaat worden.Ik ben nu bezig om geld en plaats en vergunning te regelen in samenwerking met diverse partijen.U wordt op de hoogte gehouden.

December 2011.Alle sponsors waren gelijk enthousiast, geld is binnen.Landeigenaar gevonden.En een aannemer  die geeft 50% korting op de werkzaamheden.Wat moet een vrijwilliger nog meer!!Nu alleen de vergunning nog.En een strenge winter, anders kunnen de machines het land niet in.Wordt vervolgd.

Ook de  boerenzwaluw staat  helaas op de rode lijst.

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

Deze jongen zijn netjes opgevoed, het derde jong van links poept netjes over de rand van het nest.

.



 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Buiten lopend vee zoals schapen,paarden en koeien is heel belangrijk (lees insecten).(Punt 5)Maar ook de bomen en geriefhout bosjes rondom de boerderij(punt 8 ) is ideaal voor de zwaluw.

Op de koeienvlaaien en keutels zitten veel  insecten

 

Wanneer de wind opsteekt vliegen de insecten vooral  in de luwte rondom de houtwallen en de bomen.( punt 8)De zwaluw weet dat en jaagt dan ook volop in de luwte van de bomen.

 

 

Koeien met hoorns zie je bijna nergens meer in de wei.

Een prachtig gezicht, jammer  dat dat bijna verdwenen is. Deze boer wil  niet anders. Ongeveer 98 % van het melkvee in Nederland heeft geen hoorns  meer.Heeft niets met de zwaluw te maken,maar gewoon een weetje.


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Het wordt wel een erg lang verhaal deze keer vind u niet, nog even doorbijten!!!


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Boerenzwaluwen leven louter alleen van insecten, kleine mugjes ,rouwvliegen, zweefvliegen, strontvliegen, dazen en wat er nog verder rondvliegt.

Zwaluwen drinken door laag over het water te vliegen en met de onder snavel over het oppervlak  te  “scheppen”.

 

Wat  heel belangrijke is, zijn  natuurlijk de bloemen/kruidenrijke stroken langs de sloten.Daar komen veel insecten op af ( punt 9).  De zwaluw moet het niet hebben van het grasland(raaigras) daar zit geen voedsel voor de zwaluw in, dat is net een woestijn.

Om  mooie natuurlijke bloemrijke slootkanten te verkrijgen is het zaak  om deze niet meer te bemesten. Al heel wat jaren wordt door de boeren 1 meter uit de slootkant niet meer bemest.

Nu is het 2 meter als je bij een Agrarisch natuur vereniging bent aangesloten. Het duurt erg lang  voordat de oorspronkelijke flora weer terug komt soms wel 10 jaar of nog langer. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Deze boer kijk niet op een meter  het is wel eens 3 tot 4 meter breed. Hij heeft dan ook prachtige polderflora langs de slootkant staan.

De zwaluwen zie je dan ook heel vaak boven deze bloemrijke

stroken jagen.

De waterkwaliteit van de sloten is  van groot  belang. Krabbenscheer en vele ander waterplanten doen het  erg goed in zijn sloten.(punt 6)Dus regelmatig baggeren is heel belangrijk.

Veel bagger in de sloot is de dood in de sloot.

Er zou eigenlijk een prijs  moeten komen voor wie de mooiste natuurlijk slootkanten en verzorgde watergangen heeft.

Deze boer zou er zeker voor in aanmerking komen.

Er komen steeds meer soorten libellen in dit gebied. Sinds een paar jaar is de groene glazenmaker  na vele jaren van weggeweest te zijn weer terug gekeerd. De boerenzwaluwen zijn er dol op.


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dit is een groene glazenmaker die eieren aan het leggen is op de krabbenscheer. Gelukkig is er geen zwaluw in de buurt.

De waterkwaliteit in het Reeuwijkse zie je steeds beter worden , de krabbenscheer is weer overal te zien. En dat is een goede

graadmeter.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wat is er mooier dan in de zomer kwetterende, poetsende en zonnebadende jongen zwaluwen op een elektriciteitsdraad.

Aan de overkant van de weg van deze boerderij bevinden zich deze elektriciteitspalen, dus mooier kan niet en lekker dichtbij. Er wordt heel veel gebruik van gemaakt . Op topdagen zitten er  soms wel 100 tot 150  boerenzwaluwen.

 

 

 

 

Helaas heb ik vernomen dat de nieuwe eigenaar die pas deze gronden  heeft gekocht waarop deze palen staan, het voornemen heeft deze  elektriciteit palen te laten verwijderen.

 

Dat zou toch eeuwig zonde zijn. Dit heeft zeker invloed  op de populatie.

Heel slecht voor de zwaluwen, omdat er steeds minder plaats is om veilig te zitten.

 

 

 

Deze pas uitgevlogen zwaluw wacht geduldig op voedsel.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Deze boerderij voldoet zoals u ziet aan alle 9 punten om de zwaluw het naar de zin te maken.Hopelijk blijft deze boer nog lang zijn beroep uitoefenen.

 

 

Ieder geval bedankt voor het meewerken aan deze aflevering.

Er valt nog heel wat te vertellen over de boerenzwaluw maar dat komt nog wel een keertje.

Nieuw project.

Zoals U inmiddels wel weet staan de boerenzwaluw en huiszwaluw sterk onder druk. De aantallen zijn naar beneden geduikeld met wel 70 %. Sinds 2 jaar tel ik samen met een andere natuurliefhebber Hans Hertogh  bij ongeveer 35 boerderijen de zwaluwnesten, om te kijken hoe het er voor staat met de zwaluwen.

Volgens SOVON zijn de aantallen die we geteld hebben in ons gebied redelijk. In 2011 waren er 303 boerenzwaluwnesten en dit jaar 234 nesten. Bij 2 boerderijen waren flinke aantallen niet terug gekomen. En dit jaar 2012 hebben we voor het eerst ook de huiszwaluwnesten geteld, 86 stuks.

Volgend jaar 2013 gaat Agrarisch natuur vereniging Weide en Waterpracht uit Reeuwijk een 3 jarig project starten om  de zwaluwen te promoten bij de boeren.

Doel: Voorlichting  te geven om meer zwaluwen op het erf te krijgen. (met folders, kunstnesten ect) Deze leuke klus gaan wij uitvoeren. Er zijn sponsors gezocht en het begint al aardig te lopen, o.a. de Rabobank / Vogelbescherming Nederland en Stichting Landschapsfonds Alphen aan den Rijn ondersteunen dit doel. Wie nog geld over heeft in deze bitter tijden, U weet waar U het achter kunt laten.

Ik hou U op de hoogte van de vorderingen met cijfers en anekdoten.

Inmiddels is het 2014.

Het was een goed boeren en huiszwaluwjaar.

Bij bovenstaande adres is de populatie ook goed gegroeid van 33 naar 50 nesten met dank aan de boer.

We hebben dit jaar 342 boerenzwaluwnesten geteld, een prachtig resultaat .

De huiszwaluw heeft het nog beter gedaan en zijn van 86 nesten in 2012 naar 215 nesten in 2014 omhoog geschoten,een prachtig resultaat.

Totaal 555 nesten.

 

Als U nog puf heeft, hieronder staan nog 3 aardige YouTube filmpjes over de boerenzwaluw.

 

 

Groet Cees.

Spreekwoorden en gezegde.  ( Er zijn heel wat spreekwoorden over de zwaluw maar heeft u er nog een.)

1.Een zwaluw maakt nog geen zomer.

2…….



4 Comments

  1. Gerard
    Posted 4 oktober 2011 at 19:17 | Permalink

    Cees,

    Dit was weer een heel interessante Natuurlijk. Hij kon mij niet lang genoeg zijn.
    Bedankt,
    Gerard

  2. Maria
    Posted 5 oktober 2011 at 18:49 | Permalink

    Beste Cees,
    Het was heel interessant, en niet te lang!
    Mooi foto’s ook.

    Maria

  3. Piet van Pruissen
    Posted 5 oktober 2011 at 21:12 | Permalink

    Knap gedaan Cees! Vooral het laten zien van de samenhang tussen boerenzwaluw en habitat (de karakteristieke boerderij) maken dit tot een inzichtelijk verhaal. De vele mooie (detail)foto’s helpen daar zeker bij.

    Sympathiek dat je de boer ook in de schijnwerper plaatst: hij verdient het zeker!

    Wat betreft de (houten) electriciteitspalen: misschien helpt het de nieuwe eigenaar deze leerzame reportage toe te sturen.

    Groetjes,
    Piet

  4. Posted 6 november 2011 at 12:14 | Permalink

    Dag Cees, ik heb zitten spinnen van genoegen bij dit verhaal en de foto’s. Een échte boerderij.. ik kom daar nog vandaan.
    En heb de zwaluwnesten bij velen gezien. Ik ben heel blij dat er nog zo’n boerderij bestaat. Daar zullen toch zeker steenuilen in de buurt zitten. Ik ben ook een verwoed steenuilenfan en ben erg bezig met BDL, ben daar op onderzoek maak sheets en kijk nachtbestanden af. Mijn warme belangstelling voor natuur-natuurlijk.. ik zou willen weten of er nog vrijwilligers gezocht worden ??
    Met groet
    Trudy de Wit

Plaats een reactie

Uw email wordt nooit voor reclame of commerciele doeleinden gebruikt. Verplichte velden zijn gemarkeerd met een *