De wondere wereld van de zwanenmossel!

 

 

[royalslider id="48"]

 

 

 

 

               DE WONDERE WERELD VAN DE ZWANENMOSSEL ( vooral de voortplanting)


Wat dacht U…. heb je geen ander boeiender onderwerp dan zo,n mossel! Maar hij is echt de moeite waard om er meer over te weten. Afgelopen zomer vroeg iemand aan mij als toch je in de polder gaat wil je voor mij eens een paar zwanenmossels meenemen voor mijn visvijver.

De vraag was makkelijk… maar hoe kom je daar aan, je ziet ze wel eens aan de kant liggen maar meestal kapot of leeggegeten.En op welke plek moet je gaan zoeken het is eigenlijk een onbegonnen zaak, ze liggen tenslotte half of geheel onder de modder, ze leiden een verborgen bestaan. Soms op heldere plekken kun je ze nog wel eens zien.

Dieren weten ze wel te vinden, eigenlijk moet je dan daar gaan zoeken waar restanten van schelpen liggen.

 

 

Voor een nog mooier beeld klik op de foto.

Een mooie gezonde sloot.

Probeer daar maar eens een paar zwanenmosselen te vinden, zie bovenstaande foto.

Maar mijn belangstelling was gewekt is het wel zo,n saaie mossel……….ik zou zeggen, integendeel!

 Ecologisch sloten.

Ecologische sloten, zo heet dat tegenwoordig, dat betekend dat er geprobeerd wordt zoveel mogelijk  het leven in de sloot te sparen en toch de sloot schoon maken. Dat is de kern van het ecologische sloten, er zijn tegenwoordig speciale baggerkorven ontwikkeld om de vissen en ander levend materiaal een kans te geven om te ontsnappen en zo ook dus de zwanenmosselen.

Door deze manier van sloten, die  overigens maar met mondjes maat wordt uitgevoerd blijft de zwanenmossel bestaan, anders is hij gedoemd om te verdwijnen.

 

 

Plantaardig materiaal.

Deze ecologische korf haalt geen bagger uit de sloot maar uitsluitend de overtollig planten.

 

 

 

Open Korf.

Op bovenstaande foto kunt U  het zien, de korf is geheel open, de vissen en al het levend materiaal kunnen er zo uit vallen. Aan de onderzijde zit een soort grote schaar die knipt de planten in de sloot af  i.p.v.  eruit te trekken.  Zo kunnen de planten  weer makkelijke herstellen.

 

Polder Oukoop.

Maar goed, ik heb nog steeds geen zwanenmossel. En wat blijkt: laat nu net bijna de gehele polder Oukoop in Reeuwijk (2014) door SBB uitgebaggerd worden. En bij het baggeren moet er iemand bijstaan om de vissen en mosselen weer terug te gooien in de sloot. Nu wordt er niet ecologische gesloot, maar gebaggerd om dat de sloten vol zitten met bagger.

 

Rode lijstsoort.

Tijdens het baggeren hebben we de nodige zwanenmosselen en vissen een tweede leven kunnen gegeven door ze weer in de  sloot terug  te gooien. Ik had  al een paar mossels opzij gelegd voor de visvijver en toen werd er mij fijntjes verteld dat de mossels op de rode lijst staan…… Dus toen heb ik ze maar weer terug in de uitgebaggerde sloot gegooid, jammer voor de aanvrager!

Hierbij een indruk hoe het gaat bij het redden van vissen en zwanenmossels uit de modder.

 

In de modder kwamen deze ongelofelijk  grote kikker tegen.

 

 

Tijdens het baggeren kwam de vraag bij mij op, waarom zitten er in veel sloten geen enkele zwanenmossel en in andere sloten wel! Het antwoord vindt U verder op.

 

Zwanenmossel.

De zwanenmossel kan soms een lengte van 20 cm bereiken en wel 12 jaar oud worden. Ook levert de mossel een bijdrage aan schoon water.

Hij filtert plantaardig planton uit het water (dit is zijn voedsel) en hij pomp per dag wel 50 liter water door zijn schelp. Dus zo levert de mossel een bijdrage aan een schone heldere sloot en voor zijn eigen leefomgeving.

De mossel houd van stilstaand en zoet water.

Lege schelp.

De zwanenmossel heeft twee zeer sterke spieren, waarmee de twee schelpen bij elkaar worden gehouden. Wanneer er gevaar dreigt, kan de mossel de schelp zo sterk sluiten, dat het zelfs voor een mens welhaast onmogelijk is de mossel te openen zonder de schelp te breken.

 

Geheel open geklapte zwanenmossel.

Het dier bezit een grote, gespierde voet, lijkt op een tong die gebruikt wordt om het lichaam voor zo’n 70% in de bodem in te graven, om vervolgens door één opening, bedekt met fijne zeefjes om grof materiaal te scheiden om zo het water naar binnen te pompen.

Het water gaat via de maag, waar eetbare deeltjes worden uitgefilterd, langs de kieuwen om uiteindelijk via een tweede sifon het lichaam te verlaten. Afvalstoffen verlaten de mossel via deze zelfde sifon.

Soms trilt hij om slib van de bodem op te warrelen. Met behulp van zijn tong kruipt de mossel door de bodem.

 

 

 Spectaculaire voorplanting en verspreiding.

 

De vraag van waarom je in veel sloten geen zwanenmossels tegen komt en andere sloten wel, wordt hieronder verklaart.

De zwanenmossel heeft een bijzondere manier van voortplanten. De mannetjes laten hun sperma in grote hoeveelheden in het water los. En omdat de vrouwtjes de hele dag het water actief rond pompen,zuigen ze op deze manier het sperma naar binnen, en zo worden de eitjes (in de mantelholte) bevrucht.

En zo ontwikkelen zich binnen in  de mantelholte van de moeder wel zo’n 300.000 larven.  Ze verblijven ongeveer een maand in mantelholte.

Parasiet.

Deze hele kleine schelpjes (larven) hebben kleine tandjes, en worden vanuit de mantelholte losgelaten zodra er vissen in de buurt zijn. Bijzonder toch dat de mossel dat in de gaten heeft dat er een vis voorbij zwemt……

De larven hechten zich vast aan passerende vissen op wiens slijmlaag zij een maand lang zullen teren. Na deze maand laten de kleine mosselen zich los van de vis, en vallen op de plek neer waar zij zich de rest van hun leven doorbrengen als filter voedende bodembewoners.

Dit is dus de truc om je toch te verspreiden, zonder enige inspanning gebruikt je gewoon een ander voor je verspreiding. Geniaal!

 

 Lukraak.

Hieruit blijkt  dat de zwanenmosselen lukraak ergens in een sloot kunnen zitten, soms wel kilometers van hun geboorteplaats.Vandaar dat er hele sloten kunnen bestaan zonder zwanenmossels.

U begrijpt zeker wel dat er maar een fractie van de 300.000 larven het overleven.

Parelmoer.

Deze zoetwatermossel is het grootste schelpdier van ons land. Zijn schelp is vrij dun, bruinachtig en aan de binnenkant bedekt met parelmoer.

Vijanden.

Je zou zeggen dat je geen vijanden heb zo diep in de modder maar niets is minder waar. Ratten, muskusratten, reigers en meeuwen weten de mosselen wel te vinden voor een heerlijk hapje.

Watervervuiling.

De zwanenmossel is zeer gevoelig voor watervervuiling. Als de habitat van de zwanenmossel vervuild raakt, sterft vaak een groot deel van de populatie.

Zwanenmosselen worden soms gebruikt als alarm-systeem voor verontreiniging in het water, verhoogde sterftecijfers en veranderingen die kunnen wijzen op watervervuiling. Handig zo,n mossel.

 

2018

 

Door een lezer van Natuur-Natuurlijk de  Hr. Ton van der Sommen heb ik mooie maar zeer bijzondere foto’s toegestuurd gekregen.

 

Door de droge periode ( afgelopen zomer 2018) kun je soms ook hele bijzondere waarnemingen tegenkomen. De Hr. Ton van der Sommen kwam deze sloot /beek tegen waar zeer weinig water in de stond.

Zoals U kunt zien het zijn prachtige sporen van de zwanenmossel.

Op deze foto kun je goed zien hoe de zwanenmossel zich verplaatst. Zelf heb ik het ook nog nooit waar genomen, een bijzonder gezicht.

Ik gok maar wat…. maar het lijkt er op dat ze plekken opzoeken waar het meeste water staat.

 

Als U goed kijkt op deze foto kunt U de gespierde voet zien waarmee hij zich voort beweegt.

Bedankt voor de bijzondere foto’s.

 

 

Al wat leeft en groeit ons altijd weer boeit. (Fop I.Brouwer)

 

 

Ik wens U een goede jaarwisseling en een goed 2015 toe.

 

Groet Cees

 

5 Comments

  1. Jan Wentink
    Posted 2 januari 2015 at 11:50 | Permalink

    Bijzonder leuk artikel cees, ook de beste wensen vanuit Hazerswoude gewent.

  2. Kim
    Posted 29 augustus 2015 at 14:51 | Permalink

    Wij hebben er 10 bij ons in de sloot gevonden

  3. yp
    Posted 30 november 2015 at 21:28 | Permalink

    Welk dier eet de zwanenmossel? hier in het park liggen
    her en der wat kleine lege hoeveelheden schelpen.

  4. Posted 12 december 2015 at 14:56 | Permalink

    Hallo Yp,

    Sorry voor de late reactie door omstandigheden ben ik niet in staat geweest om te reageren.

    Diverse dieren eten de zwanenmossel oa de muskusrat en de meerkoet.Ratten willen het ook nog wel eens doen.

    Groet Cees

  5. Ton
    Posted 4 november 2018 at 14:19 | Permalink

    Onlangs bij Rande t.n.v. Deventer in de uiterwaarden in laag water vele Zwanenmosselen ontdekt die door de modder fraaie sporen hadden achtergelaten. Vanwege de lage waterstand heb ik m.i. er unieke opnames van gemaakt. Heeft hier iemand belangstelling vo

Plaats een reactie

Uw email wordt nooit voor reclame of commerciele doeleinden gebruikt. Verplichte velden zijn gemarkeerd met een *